Kimyada Normalite Nedir
Normalite, bir litre çözeltide çözünmüş madde başına düşen eşdeğer gram sayısıdır ve bir derişim ölçüsüdür. Eş değer gram sayısı, bir molekülün reaktif kapasitesinin ölçüsüdür. Çözünenin reaksiyondaki görevi, çözeltinin normalitesini saptamamızı sağlamaktır. Yapılan eş değer gram sayısı tanımından sonra normaliteyi bir çözeltinin eşdeğer derişimi olarak da tanımlayabiliriz. Peki normalite nasıl hesaplanır. Bunun için 3 denklem mecvuttur.
Normalite Denklemleri:
- Denklem: N = c i / feq
N: Normalite
ci**:** i bileşeni için molar konsantrasyonu
feq**:** eş değer gram sayısı bölünür
-
Denklem: N = gram eşdeğer ağırlık / litre çözelti ( g / L olarak ifade edilir)
-
Denklem: N = molarite x eşdeğeri
Verilen 3 farklı denklem ile de normalite hesaplamak mümkündür.
Normalite Birimleri:
Büyük N harfi, normalite konsantrasyonu belirtmek için kullanılır.
- eq / L (litre başına eşdeğer gram sayısı) veya
- meq / L (litre başına mili eşdeğer gram sayısı yani ppm ) olarak ifade edilebilir.
Örnek:
- M H2O4 (sülfürik asit) reaksiyonu için normalite değerini bulalım.
H2O4+ 2NaOH Na2SO4 + 2H2O
Denkleme göre sülfürik asitteki 2 mol H+ iyonu (2 eşdeğer gram ), NaOH ( sodyum hidroksit) ile tepkimeye girerek Na2SO4 (sodyum sülfat) ve H2O (su) oluşturdu. Bu eşitliği kullanarak;
N = molarite x eşdeğer gram sayısı
N = 0,1 x 2
N = 0,2 N
olarak bulunur.
Denklemdeki NaOH (sodyum hidroksit) ve H2O (su) mol sayısı önemli değildir. Asidin molaritesi verildiği için ek bilgiye ihtiyaç duymayız. Yapmamız gereken, reaksiyonda kaç mol hidrojen iyonunun kullanıldığıdır. Sülfürik asit güçlü bir asit olduğundan, tamamen iyonlaşarak ayrıldığını biliriz.
Derişim Hesabında Normalite Kullanımı Nedeniyle Karşılaşabileceğimiz Olası Sorunlar
-
Normalite bir konsantrasyon birimi olmasına rağmen, her derişim değeri için kullanılamaz, çünkü değeri ilişkili olduğu kimyasal reaksiyon türüne göre değişebilen bir denklik faktörüne bağlıdır. Örneğin, magnezyum klorür çözeltisi (MgCl2) Mg+2 için 1N olurken Cl- için 2N olur.
-
Normalite, gerçek laboratuvar çalışmasında molalite kadar kullanılmasa da için iyi bir derişim birimdir. Asit-baz titrasyonları, çökelme reaksiyonları ve redoks reaksiyonları için oldukça önemlidir. Asit-baz reaksiyonlarında ve çöktürme reaksiyonlarında, 1 /feq bir tamsayı değeri iken redoks reaksiyonlarında, 1 / feq kesirli bir ifade olabilir.
Hazırlayan: Rabiye Baştürk
Kaynak: 1 (Erişim: )
