Formül Kütlesi Nedir, Hesaplaması Nasıl Yapılır?

Formül kütlesi, bir molekülde bulunan atomların ağırlıklarının toplamıdır. Formül ağırlığı atomik kütle birimleri (akb) cinsinden ifade edilir. 

Formül Kütlesi İçin Örnek Hesaplama: 

Şekerin molekül formülü C6H12O6 bu formülü ampirik olarak CH2O olarak ifade edebiliriz. 

C: 12 akb

H: 1 akb

O: 16 akb

Bu durumda şekerin yani glikozun formül kütlesi 12 + 2 (1) + 16 = 30 akb olarak hesaplanır.

Bağıl Formül Kütle Tanımı

Bilmemiz gereken bir diğer kavram göreceli formül kütlesidir. Bu hesaplama, Dünya atmosferinde ve kabuğunda bulunan elementlerin doğal izotop oranına dayanan elementler için göreceli atom ağırlığı değerlerinin kullanıldığı anlamına gelir. Göreceli atom ağırlığı birimsiz bir değer olduğu için göreceli formül kütlesinin teknik olarak herhangi bir birimi mevcut değildir. Bunun yanı sıra, sıklıkla gram kullanılır. Göreli formül kütlesi gram olarak verildiğinde bunun 1 mol madde için verildiğini anlarız. Bağıl formül kütlesinin Mr sembolü ile gösterilir ve bileşik formülünde bulunan tüm atomların Ar değerlerinin toplanmasıyla hesaplanır.

Bağıl Formül Kütlesi İçin Örnek Hesaplama:

• Karbon monoksit, CO2 ‘in bağıl formül kütlesini bulalım.

Karbonun bağıl atom kütlesi 12 ve oksijen 16’dır, buna göre bağıl formül kütlesi:

12 + (2*16) = 44 olarak bulunur.

Bir mol karbondioksit, 44 gramlık bir bağıl formül kütlesinde sahiptir.

• Sodyum oksit, Na2 O’nun bağıl formül kütlesini bulalım.

Sodyumun bağıl atom kütlesini alt simgede bulunan 2 ile çarpar ve bulduğumuz değeri oksijenin bağıl atom kütlesi ile toplarız.

(23 * 2) + 16 = 62 olarak bulunur.

Bir mol sodyum oksit, 62 gramlık bir bağıl formül kütlesine sahiptir.

Gram Formül Kütlesi

Gram formül kütlesi, akb’deki formül kütlesi ile gram cinsinden aynı kütleye sahip olan bileşiğin miktarıdır. Bileşiğin moleküler olup olmamasına bakılmadan, bir formüldeki tüm atomların atomik kütleleri toplanır. Gram formül kütlesini şu şekilde hesaplayabiliriz;

gram formül kütlesi =  çözünenin kütlesi / çözüneni formül kütlesi

Genel olarak 1 mol madde için gram formül kütlesini bulmamız istenir.

Gram Formül Kütlesi İçin Örnek Hesaplama:

• 1 mol KAl (SO4 ) 2· 12H2O ‘nun gram formül kütlesini bulalım.

1 K = 39

1 Al = 27

2 SO4 = 2 (32 + [16 x 4]) = 192

12 H2O = 12 (2 + 16) = 216

 39+ 27+ 192+216= 474 g olarak bulunur.

Yani, gram formül kütlesi 474 g’dır.

Hazırlayan: Rabiye Baştürk

Kaynak: 1 (Erişim: )